Spring naar inhoud

Welkom bij Rachel Schrijft

Naast het recente werk kunt u hier terecht voor (bijna) alles wat eerder verscheen op het vk-blog (2007-2011). Voorlopig is het hier nog wel even under construction, maar daar kunt u vast doorheen kijken.

De reactieruimte staat niet voor niets open; reacties zijn welkom. Een uitzondering maak ik voor beledigende of kwetsende reacties. Die horen hier niet thuis. Waar wel eigenlijk? Maar goed, dat is een vraag van geheel andere orde.

Echolood 6: we varen richting Suez (maart 1947)

10 juni 2012

Dacht ik dat schrijven helemaal zelf uitgevonden hebben. Niet dus hé. mijn vader schreef namelijk ook al. In 1947 bijvoorbeeld, als algemeen redacteur van welfare nieuwsbulletin Het Echolood. Het zit dus gewoon in de genen. In dat jaar vertrekt mijn vader naar Nederland, op het évacuéschip M.S. Boissevain. Tijdens deze reis kijkt mijn 22-jarige vader vooruit naar Nederland (dat hij eigenlijk nauwelijks kent) en kijkt hij terug naar het Indië waarin hij is opgegroeid. Na 3,5 jaar pak ik de draad weer op met aflevering 6. Het schip vaart intussen ter hoogte van Mekka richting Suez.


DISLOCATIE-BERICHT M.S. Boissevain bevond zich hedenmiddag om 12,00 uur op 15º 40′ Noorderbreedte en 45º 00′ Oosterlengte. Het schip passeerde tussen 1 en 2 uur ‘s middags tussen de eilanden Abu Ail aan stuurboord en Djebel Zuqar aan bakboord. Aankomst in Suez op zaterdagochtend, 08.00 uur. Omtrent oponthoud te Suez en/of Port Said ontkent de gezagvoerder enige aanwijzingen te hebben.

KORTE BERICHTEN
Er zijn een groot aantal mokken, messen, enz. Aan het wandelen gegaan. Men wordt verzocht goed op zijn eetgerei te letten aangezien nieuwe verstrekkingen niet zullen plaatsvinden.

Wat u ‘s middags (en soms ‘s ochtends afhankelijk van het menu) langszij door de lucht ziet fladderen, dames en heren, zijn geen vliegende visschen; het zijn pakken-vol ongebruikt wc-papier dat de scheepskroost diverse ramen uitgooit. Wie van de gelukkige ouders zich geroepen voelt hun baldadige nazaten eens over de knie te leggen voor deze ‘grapjes’ kan a priori van luide bijval der stewarts en gestoorde zonnebaders zeker zijn, die bij hun ontwaken velletjes papier op hun rug vastgekleefd vinden (hoewel een witte, getande vlek op een bruine rug hoogst interessant staat).

Denkt om het schoonhouden der gamellen. Het is reeds gebeurd dat de saus in zoo’n vuile gamelle is bedorven. Gevolg: buikloop. Huh!!

INENTINGEN Volgens instructies van den Transportcommandant Lt. Kol. J. Mutters, moeten alle passagiers die vanuit Ned. Indië naar Nederland komen en die gedurende het laatste halfjaar niet zijn ingeënt tegen typhus, paratyphus A. en B. En cholera deze intenting aan boord ondergaan. Deze inenting is door het Ned. Gouv. verplicht gesteld. De inenting zal plaatsvinden op het recreatiedenk. Er wordt aandacht op gevestigd dat weigering van de inenting der betreffende perso(o)n(en) bij debarkatie in Nederland groote moeilijkheden zal bezorgen.

Nederlands Nieuws: De laatste 2 dagen vroor het ’s nachts nog, maar overdag lag de temperatuur om het vriespunt. De Bilt voorspelt een abnormale April-warmte. Nederlandse dienstplichtigen zullen in totaal 2,5 jaar dienen, waarvan 2 jaren in Nederlands-Indië. Prins Bernhard zal vanavond voor de radio zijn dank uitspreken naar aanleiding van de geboorte van HKH prinses Marijke.

Indisch nieuws; De militaire situatie in Nederlands-Indië was over het algemeen zeer rustig. Een Nederlandse Dakota met 24 passagiers en een bemanning van 2 koppen, wordt sinds gisteren vermist op een vlucht van Batavia naar Bandoeng.

Internationaal nieuws: In Cyprus braken ongeregeldheden uit in een interneringskamp voor illegale Joodse immigranten uit Palestina; er moesten wapens worden gebruikt, maar behoudens enkele gewonden vielen er geen slachtoffers. In Lucknow, Brits-Indië is pest uitgebroken. In één week stierven 1556 mensen aan de ziekte. Mr. E. Bevin was gisteren president van de Moskou conferentie en beantwoordde Molotovs beschuldiging dat er in de Britse zone hooggeplaatste Nazi’s hun plaats hadden behouden. Er werd besloten tot denazificatie van hoge posten. In aansluiting hierop wordt vernomen dat het Leger des Heils in Duitsland zal worden ontbonden omdat deze semi-militaire organisatie wellicht een militaire opstanding in Duitsland kan camoufleren.

OPEN DOEKJE. Er is hier aan boord een groepje personen dat hard werkt en waarover wij tot dusverre niets hadden geschreven. Wij bedoelen de hutstewards. Zij werken met een korte onderbreking van 6 uur ’s ochtends tot 8 uur ’s avonds en zijn om zoo te zeggen het geheugen van de hutpassagiers. De wijze waarop de hutten worden schoongehouden – men kan hier spreken van echte Hollandsche zindelijkheid. Vooral met het oog op de vele zieke passagiers is dit een mooi werk. En dat is een compliment ten volle waard.

Het inleveren van dekens. Wanneer een ruimpassagier in het hospitaal moet worden opgenomen, dienen zijn (of haar) dekens te worden ingeleverd bij de ruimcommandant. Dit moet geschieden op het moment dat de patient naar het hospitaal wordt gebracht. Zo wordt voorkomen dat deze dekens in de afwezigheid van de(n) ruimpassagier zouden zoekraken.

Tegen afstempeling van coupon 10 van distributiekaart is per persoon verkrijgbaar: 1 koek a 5 cent.

Varia Een passagier vroeg ons of de mogelijkheid bestond dat het Suezkanaal op de een of andere wijze ‘verstopt raakt’, zoodat wij bij deze plaats aangekomen, het bericht zouden krijgen “keer maar om en ga langs de Kaap”. (in dat geval zouden wij in Cairo bij afstempeling van coupon no. zooveel een vliegend tapijt krijgen – red.).

‘Het Echolood‘ is de naam van de krant die werd uitgegeven aan boord van M.S. Boissevain, een schip dat in maart 1947, gevuld met évacués, onderweg was van Batavia naar Nederland. Mijn 22-jarige vader was er algemeen redacteur, nieuwsredacteur was Hans E.L. Eichhorn en vaste medewerkers Rob Vermeijs en Ton van Heck. Het Echolood bevatte ‘officieele mededeelingen, redactioneele stukken, nieuwsberichten, Welfare-programma‘s en diversen‘.

Deel 1 van het Echolood: Welkom bij het Echolood

Deel 2 van het Echolood: Onderweg naar Sabang

Deel 3 van het Echolood: wat eraan vooraf ging: een zoon vindt zijn vader (augustus 1945)

Deel 4 van het Echolood: 2000 évacués op een schip voor 154 passagiers

Deel 5 van het Echolood: Is het echt zo koud in Nederland?

Buis en Haard II: Kleedje

7 juni 2012

Ruim twee maanden geleden schreef ik ook al over de – meesterlijke – rubriek ‘Buis & Haard’ en nu ga ik dat weer doen. Als dat maar goed gaat, denkt u misschien.  Misschien zou ik wel iedere week over ‘Buis & Haard’  kunnen schrijven. Omdat er iedere week weer een briljante foto in staat van weer een stel voor wie ‘vooral het Achtuurjournaal heilig is’ en waar ‘vanzelfsprekend het NRC gelezen wordt’.

Nu wil ik mijn vorige bijdrage natuurlijk niet herhalen, maar ik baal stiekem nog steeds vreselijk dat ik de Buis & Haard met daarin Sander van de Pavert, zijn bad en zijn wc-borstel niet meer heb teruggevonden. Jammerlijk tussen de reclamekrantjes verdwenen in het papierkratje dat zo trouw iedere veertien dagen door mijn geliefde gemeentelijke mannen van de milieustraat wordt opgehaald.

In Varagids 23 maken we kennis met John Lanting en Jenneke van der Heiden. Ze zitten naast elkaar in olijk zwart. John doet wat hij moet doen: hij lacht als een theater. Toch vindt hij zichzelf geen lolbroek.  Integendeel. Hij moet 100% geloven in wat hij speelt. En John wil graag gezichten zien, échte gezichten. Echtgenote Jenneke: “Het gaat bij jou nog altijd over de gezichtsuitdrukking.” Ik kijk nog een keer naar de lach die bijna de foto uitgalmt en ben jaloers op het gevoel van humor van de fotograaf. Wat zou hij in godesnaam gezegd hebben dat John zo doet bulderen en Jenneke zo gezellig doet meelachen? Waarom staat er eigenlijk een azalea op tafel? Nu heb ik niet heel veel verstand van planten, maar zoiets heb ik in mijn tuin en daar hangt een kaartje ‘azalea’ aan. Is natuurlijk helemaal prima hoor, zo’n plant op een schoteltje op tafel, maar je vraagt je toch even af of ze vergeten zijn een bosje bloemen te halen bij de plaatselijke bloemerette. Ik in ieder geval wel. Iets in de kleur van het vloerkleed bijvoorbeeld.

Maar eerlijk gezegd schrijf ik de volgorde nu helemaal verkeerd: als eerste viel mijn oog namelijk op de voetdimmer van de vloerlamp. Als je zo’n lamp wilt kopen, laten ze op het plaatje meestal alleen de lamp zelf zien, en dan blijkt er bij thuiskomst nog een doosje met zo’n lelijke dimmer in de verpakking te zitten. Zo’n akelig ding dat je net niet uit het zicht krijgt weggewerkt. Echt uit het zicht kan ook weer niet, want je moet er ook nog een beetje eenvoudig bij kunnen, anders valt er weinig te dimmen. Het effect zie je rechtsonder op de foto. Mooie uitsnede overigens, zo met een klein stukje lamp in dezelfde lijn als de lichtschakelaars en de thermostaat. Het groen van de bovenkant van de thermostaat komt mooi terug in het grote schilderij en de vaas rechtsonder in de kast. Subtiel.

Dan het kleedje. John zit op een kleedje. Jenneke niet. De vraag is: waarom? Het kleedje verbindt de blauwe stoel met het jasje van John, maar nogmaals: waarom zit hij op een kleedje? Heeft de kat op de bank gekotst, nét die dag dat de fotograaf kwam? Ja, dan zou ik ook op een kleedje willen zitten. Zeker als den bank nog niet is opgedroogd. Was het dat laatste glaasje port dat ze gisteravond toch niet meer hadden moeten drinken? Krijg je er natuurlijk nooit meer uit, zo’n vlek. Ook in dat geval is een kleedje praktisch. Waarschijnlijk is het zo’n deken om als het koud is helemaal onder te verdwijnen. Zak chips erbij en Koefnoen kijken. Of André van Duin. Maar dat mocht niet van de fotograaf, onder de deken kruipen. Dus is John er maar op gaan zitten. Toch een beetje jammer.

Dol op Huis & Baard

21 maart 2012

Ik heb een abonnement op de Varagids. En al heel lang, moet ik bekennen. Niet om te zien wat er op tv komt, daarvoor heb ik mijn iPad. Veel handiger. Nee, het is de rubriek Buis & Haard waar ik iedere week naar uitzie. Hoe heerlijk is het om iedere week een huiselijke foto te zien en te lezen dat ook voor dit stel ‘vooral het Achtuurjournaal heilig is’.

Zelden staat er iets ‘toevallig, op de foto, stapeltjes boeken worden zorgvuldig samengesteld en vervolgens even zorgvuldig scheef gestapeld. Correcte titels zichtbaar in beeld. En opgeruimd is het altijd. Nog nooit zag ik een half uitgekotste muis ‘Ach ja, we zijn kattenmensen, moet kunnen. Overigens kijken we vooral naar Tegenlicht en Nieuwsuur. En het Achtuurjournaal natuurlijk’, of slingert er een AD op tafel, de kop ‘Gaan Wesley en Yolanthe scheiden?’ zichtbaar in beeld . Altijd maar weer NRC of Volkskrant. En de laatste van Herman Koch.

Soms zijn er echt pareltjes van foto’s tussen. Een tijdje terug bijvoorbeeld de foto met de wc-borstel van Sander van de Pavert. Echt, Sander van Lucky TV is voor mij een stuk sympathieker geworden sinds ik weet wat voor wc borstel Sander heeft. Het maakt hem een beetje schattig eigenlijk. De foto ging natuurlijk vooral over de smaakvolle badkamer, het bad vol bubbels, het glaasje vol bubbels, een kaarsje en Sander. En dan die wc-borstel. Zo een van drie euro van de Albert Heijn. Maar Xenos kan ook. Ik zie Sander over straat lopen met een plastic tas met wc-borstel in zijn linkerhand. Ondertussen hard nadenkend over het filmpje dat hij nog moet maken voor De Wereld Draait Door. Van de peniskokers van het Koninklijk Huis naar de wc-borstel van Sander is maar een kleine stap tenslotte.

Deze week zijn Guido van Woerkom & Monique Waalkens aan de beurt. Hij is ANWB-directeur en zij arts. Zijn rode broek kleurt perfect bij het bosje rozen op de salontafel. Subtiel. Er is weinig toevallig aan deze foto. Wel vraag ik me af waarom ze de gordijnen hebben dichtgedaan. Vast lelijk uitzicht, veel blik op de weg. Bijvoorbeeld. Dan het citaat: ‘Rob Trip. Wat doet die man dat goed. Wat een eloquentie’. Hoed u voor mannen met rode broeken en hun eloquentie. Op de tafel uiteraard een NRC en ‘Koken met Sylvia Witteman’. Aan de wand twee klassieke stillevens. Prachtig toch? Klassieke inrichting, klassiek stel, weinig is aan het toeval overgelaten. Of het moet de opmerking zijn over ‘de onderkoelde houding van Jan Mulder’. Ik vind van alles van Jan Mulder: zo vind ik hem (gespeeld) boos, luidruchtig of verongelijkt, taalvaardig ook. Maar onderkoeld? Neuh, dat niet.

En dan valt mijn oog op een fotolijstje. Zo’n wit digitaal fotolijstje van de discountkoning. Of van een kerstgeschenk. Dat laatste lijkt me waarschijnlijker. Een bezoek aan de discountkoning is vast geen uiting van wellevendheid. Een kerstgeschenk van een bevriende drukkerij, dat is het. In de hoek van het glazen tafeltje staat altid de kerstboom. En toen de fotograaf kwam, was kerst nog maar net voorbij. Daarom staat het witte lijstje nog even op het glazen tafeltje in de woonkamer. Binnenkort verdwijnt het lijstje naar de werkkamer. Boven. Daar staat het mooi naast de multifunctionele plakbandhouder met weerstation van vorig jaar.

Ik verheug me nu al op de volgende Vara Gids. Niet dat ik veel tv kijk, liever lees ik een goed boek. Behalve het Journaal, dat is heilig voor me.

Buis & Haard Varagids 12

Franse vriendschap. En andere ongemakken

18 maart 2012

Mijn bijdrage aan het Schrijverscafé Oosterhout van 18 maart 2012 in het thema van de boekenweek: ‘Vriendschap en andere ongemakken’: 

“Quelle Surprise!” Vier luchtkussen in de lucht als teken van begroeting. Onze Franse overburen zijn kennelijk blij ons te zien.  Zelf voelen we ons zoals we eruit zien: ietwat verfrommeld na onze duizendkilometerrit van deur-tot-deur, maar ook wij zijn blij. Uiteraard. Al was het maar omdat  we de komende week niet zo heel veel moeten.  Ach, we moeten iets met een dakgoot, maar verder hoeven we niet zo veel. En dat in de Savoie. Een mooie omgeving om niet zo veel te moeten. Er kan namelijk van alles. We komen er graag.

Ondanks de enthousiaste ‘quelle suprise!’ hadden ze ons natuurlijk gewoon verwacht hoor deze week. Sterker nog: ze hebben zich er op voorbereid. En goed ook. Of we zin hebben om morgen bij hen te komen eten. Ze hebben een  streekgerecht meegenomen voor ons, een delicatesse.  Maar dat is morgen pas. Ondertussen zet Philippe de eerste flessen op tafel en haalt Christiane wat schaaltjes worst, kaas en radijs. De auto leeghalen, kan ook later en bovendien, het is onbeleefd om te weigeren.

Naarmate ik vaker in Frankrijk kom, voel ik me meer buitenlander. Frankrijk is namelijk best een ingewikkeld land qua omgangsvormen en veel subtiliteiten ontgaan mij. Denk ik. Al doe ik wel mijn best om op gezette tijden begripvol te knikken. En ons inlevings- en aanpassingsvermogen is enorm. Verrassingen blijven er desondanks altijd.

“Weet je wat mijn zoon laatst zei aan tafel…. de brutaliteit.” Christiane met een glaasje rosé met een scheutje limoensiroop in haar linkerhand, kan er nóg boos om worden. ‘Je veux le beurre’ zei hij, kun je het je voorstellen? “Je veux”. Ik knik begripvol en zwijg gepast. Heb een vermoeden. Zoonlief kijkt me vragend aan, zijn wenkbrauwen minstens tien centimeter hoger dan normaal. ‘Je veux, dat betekent toch ‘ik wil?’, fluistert hij, ernstig op zoek naar de brutaliteit van zijn Franse vriendje. Het is natuurlijk ‘je voudrais’, ik zou graag willen. Een tienjarige wíl geen boter, hij zóu graag de boter willen.

“Morgen gaan papa en mama bij Philippe en Christiane eten”, vertellen we de kinderen. “Ze hebben iets speciaals voor ons meegenomen, iets bij hen uit de buurt.” Philippe en Christiane komen uit Troyes, regio Champagne-Ardennes in het noorden van Frankrijk. Een gebied met veel bos en champagne-wijngaarden. Wij kunnen ons zomaar voorstellen dat zo’n omgeving moois te bieden heeft.

De volgende dag zijn we uiteraard iets te laat op tijd. Op tafel een schaal salade, Franse kruidige rijst en…. Andouillette. “We hebben de echte voor jullie meegenomen, niet van dat fabrieksspul uit de supermarkt. Deze komen van een slager uit het centrum van Troyes, en ze hebben een AAAAA certificaat. Dat betekent dat de Andouillette is goedgekeurd door de Association Amicale des Amateurs d’Andouillette Authentique. Vooruit maar. En al heet het ding tien keer Andouillette en al zouden er tien A’s op het certificaat staan, ik zie gewoon een worst op mijn bord liggen.

“De smaaksensatie is enorm, al moeten sommige mensen er even aan wennen”, vertelt Philippe. Zijn enthousiasme wordt steeds groter als hij vertelt over deze delicatesse, de varkensdarm en het feit dat de echte Andouillette uit Troyes geen slachtafval bevat, zoals sommige andere van duidelijk inferieure kwaliteit. En, niet onbelangrijk, de varkensingewanden hebben minimaal een week gerijpt en zijn daarna drie weken gerookt om nog een keer gekookt te worden en weggelegd om na te rijpen. Het is dus duidelijk niet zomaar een worst, maar het resultaat van een maand ambachtelijke inzet.

Ondertussen vraag ik me af of de problemen met het riool weer zijn teruggekomen. Het ruikt namelijk een beetje vreemd aan tafel, een beetje bedorven, maar ik wil de eetlust én onze Franse vriendschap niet bederven dus zeg maar niets.  In plaats daarvan doorsnijd ik de varkensdarm, bezie de stukjes orgaanvlees en neem vol goede moed een hap. Oei.

Zo moet het dus zijn als je je mond vol poep hebt. Poep met rubberachtige stukjes. Het lukt me om de hap niet direct uit te spugen, iets wat mijn lichaam het liefste zou doen, maar dat is niet goed voor de vriendschap. Dan maar een slok rosé. Twee. Hoopvol kijken onze Franse vrienden ons aan. “C’est bon, n’est-ce pas?” Manlief en ik grimlachen allebei vriendelijk en nemen – met ons gezicht op kiespijn – nog een hap. Manlief brengt het er iets beter van af. Ik vind uiteindelijk een manier waarbij ik mijn adem inhoud terwijl ik een miniscuul hapje neem, die zo snel mogelijk doorslik om vervolgens een grote hap salade, rijst én een slok rosé te nemen. Zo lukt het me om een halve Andouillette weg te werken. Maar dan moet ik echt opgeven. Mijn man – ik weet nu zeker dat ik nog meer van hem houd – eet de andere helft én zijn eigen Andouillette op. Zelf kan ik niets meer eten natuurlijk, want ‘hoewel het heerlijk was natuurlijk’ had ik ‘helaas echt genoeg gegeten’. Jammer van het kaasplankje en de crème brulée. We bespreken die avond de Franse en de Nederlandse politiek en eindigen met een koffie.

Thuis vind ik een zak chips die ik achter elkaar leeg eet. We zwaaien en kussen nog steeds als begroeting, maar Philippe en Christiane hebben ons nooit meer uitgenodigd voor een etentje. 

Overgrootouders

12 februari 2012

Een jaar of twee geleden kreeg ik van mijn tante deze foto. Ik heb wel wat met geschiedenis en met familie en dat weet ze. Of ik er misschien iets over wilde schrijven. Dat wilde ik zeker, maar ik moest eerst nog afstuderen….. Op de foto drie bruidsparen, twee broers en een zus: ze trouwen op 15 augustus 1905 in Amersfoort. Waarom ze met zijn drieën op dezelfde dag trouwden, weet ik niet. Was het praktisch? Was het zo’n hechte familie? Mijn overgrootvader staat ook op de foto. Net als mijn overgrootmoeder. Erg oud is hij trouwens niet geworden, mijn overgrootvader, want hij overleed in 1929. Ik kan hem dus niet echt zelf meer iets vragen over deze foto of over zijn leven. Ook zijn kinderen leven niet meer. Een bijzondere man was het wel, als de vage verhalen kloppen die ergens in mijn hoofd dwarrelen. En als ik er over nadenk, is mijn overgrootmoeder eigenlijk net zo bijzonder. Al weet ik over haar nog minder dan over mijn overgrootvader. Mijn overgrootouders trouwden op 13 februari 1908, morgen 104 jaar geleden dus. Helaas heb ik daar geen foto van. Daarom maar deze foto, de eerste foto – denk ik – waar ze beiden op staan. En nu maar kijken of het me lukt om de vage dwarrels wat helderder te krijgen. Zou leuk zijn.