Skip to content

Het evenwicht verstoord. Over Martin Bril.

19 mei 2011

Misschien moet ik er wel niet over schrijven. Misschien is dat beter. Maar het laat me ook niet los. En dat al een tijdje. Dus dan maar toch. Ik vind dat ‘Het Evenwicht’ over Martin Bril niet uitgegeven had mogen worden. Niet dat het ertoe doet hoor, wat ik ervan vind, maar laat ik met de deur in huis vallen. Zodat u weet welke kant het op gaat met dit stukje.

Op 23 april kocht ik ‘Het Evenwicht’ over Martin Bril. Je zou kunnen zeggen dat het een dag te laat was, maar ik had een goede reden om het op 23 april te kopen. De paasdagen waren zonnig en een groter contrast met het boek was welhaast ondenkbaar. Je weet tenslotte vanaf de eerste pagina dat het fout gaat aflopen. En dat doet het ook. Anders dan verwacht, dat dan weer wel. Naast triestheid blijft er vooral een gevoel van schaamte achter. Sorry dat ik dit gelezen heb, was vast niet de bedoeling.

Maar het was de bedoeling wel. Het begint al met de flaptekst. ‘Het evenwicht is Brils unieke, hoogstpersoonlijke verslag van zijn ziekte. Maar het is veel meer dan dat. Uit de enorme hoeveelheid materiaal maakte zijn vrouw Anneke een prachtige selectie, afgewisseld met de schitterende columns die Bril tijdens zijn ziekte voor de Volkskrant bleef schrijven.’ Gevolgd door: ‘Het evenwicht is het ultieme bewijs van Martin Brils schrijverschap. Het is een literair document van grote waarde.’

‘Mensen die mij een beetje kennen, weten dat ik dol ben op Martin Bril. In ieder geval op zijn boeken’, schreef ik een paar jaar geleden op mijn weblog. En dat is waar. De persoon Martin Bril heb ik nooit gekend, ondanks mijn briljant gevulde boekenkast. In zijn boeken leer je vooral ‘de Schrijver Martin Bril’ kennen: iemand die er ooit misschien een puinhoop van maakte, maar die nu een wijze en evenwichtige man/vader/echtgenoot is geworden. Een schrijver die door de jaren heen gegroeid is door steeds kleiner te gaan schijven. Een trotse vader, die geniet van zijn dochters, alsmede wijze echtgenoot die vol respect spreekt over mevrouw Bril, daarbij zijn eigen tekortkomingen als echtgenoot niet vergetend. Die misschien zijn tekortkomingen wil goedmaken juist met het voetstuk waarop hij zijn drie vrouwen plaatst. Ik hoorde pas na zijn dood, tijdens de uitzending van De Wereld Draait Door, dat mevrouw Bril een naam had, Anneke, en dat ze tot het laatste moment liefdevol voor hem gezorgd had. Mooi.

Wat is er dan niet mooi? Ik zie geen evenwicht tussen het publieke beeld zoals de schrijver Martin Bril zichzelf door de jaren heen heeft gepresenteerd en de inkijkjes in zijn persoonlijk leven, zijn angsten. In zijn privémails wil Martin Bril geen openheid; hij vraagt om privacy, want ‘een uur lang tussen je publiek op je beurt moeten wachten, is geen pretje’. En ‘Volgende week (…) ga ik de lezers tot op zekere hoogte uitleggen wat er aan de hand is. Ik ga ze niet uitleggen dat het ongeneeslijk is (hou dat ook voor je AUB!), maar wel dat het lang kan gaan duren voor ik er weer ben.’ Ik lees een mail aan zijn relatiecoach. Best aardig geschreven, daar niet van, maar echt niet voor mij bedoeld. Echt niet. Ook voor u niet overigens. Naar zijn lezers (dit is dus wel voor mij bedoeld) schrijft hij ‘ik begrijp dat u nu wilt weten wat ik precies mankeer, maar die nieuwsgierigheid ga ik niet bevredigen. Ik ben in goede handen, ik kan stokoud worden, daar moet u het mee doen.’ Een ‘oude vriend’ krijgt er van langs omdat Bril ‘enige discretie van het doorvertellen van de kwaal wel op prijs stelt’. Verder lees ik over zijn angsten en dat Bril wat afsombert, lijdt aan buien van neerslachtigheid, alleen duisternis ziet.

Waarom wil mevrouw Bril, waarom wil de uitgever dat ik lees dat Martin Bril zich een loser voelt? Iemand die ‘gewoon moet doen alsof er niets aan de hand is. Dan komt vanzelf alles weer goed. Dikke kleren aan en verstand op nul. Niemand die de loser in mij ziet.’ Wat is er ‘het ultieme bewijs van Brils schrijverschap’ aan de mail ‘ben veel te ziek jongen. Als ik er in oktober ngo bren, mail dan verder’? Wat is er literair van grote waarde aan de mail aan een journalist: ‘Tsja, ik geef voorlopig geen interviews. En zeker niet over mijn ziekte en het verloop ervan. (…). T.z.t., als ik hier doorheen kom, dan geef ik het.’

Martin Bril komt er niet doorheen en geeft geen interview. Toch lees ik in Het evenwicht veel meer dan hij in welk interview dan ook gezegd zou hebben. Denk ik. En daarom vraag ik me af waarom dit boek uitgegeven is. Als het rouwverwerking is van de weduwe Bril, dan kan ik me daar iets bij voorstellen, maar had de uitgever dan niet vriendelijk doch beslist moeten zeggen dat het misschien niet zo’n goed idee was om dit uit te willen geven? Ach, en volgende week verschijnt er weer een boek van Bril, Au revoir, en in juni verschijnt er nog een boek, Heimwee naar de provincie. Ik sla een keer over, genoeg oude Brils om te herlezen. Bril zoals Bril het bedoeld heeft. Denk ik. Niet dat dat ertoe doet, maar daarmee begon ik deze bijdrage al.

Advertenties
12 reacties leave one →
  1. kuifje simon permalink
    19 mei 2011 13:34

    Joost Zwagerman (orakel bij de DWDD) liet zich ook al zo uit.
    Ik laat deze bril maar liggen.

  2. fr@nsmuthert permalink
    19 mei 2011 15:50

    Ik ben, zoekend naar de echte Bril, op blz 120 van een boek waar ik heel dubbele gevoelens over heb. Normaliter ga ik met een enorme boog om dit thema heen. Omdat het om Bril ging, won de nieuwsgierigheid naar het eigen geluid het van m’n scepsis. De meeste mails sla ik over en ik weet nog niet of ik het wel uit lees.

  3. 19 mei 2011 18:02

    Soms is enige terughoudendheid goed, bij een van zijn laatste columns (hij had toe net een rolstoel en hij had het over “het oog op gulphoogte”) had hij de reactieruimte open gelaten en daar kwam de gebruikelijke bagger binnen.
    Er was een reactie, van de componiste Rowy van Hest waarin ze zei: “wat kun je prachtig schrijven, lichamelijk gaat het je niet goed, je kunt de reactieruimte beter dicht doen”.
    En aldus geschiedde.

  4. 19 mei 2011 19:59

    Als ik het zo lees snap ik het ook niet helemaal, al zullen er best mensen zijn die wel alles willen weten. Ik hou het maar bij het oude plaatje dus…

  5. 19 mei 2011 23:43

    Ook als niet-fan van Bril ben ik het me je eens, niet gehinderd door kennis van het boek ‘het evenwicht’

  6. 20 mei 2011 06:32

    Het is hier in huis.
    Sommige stukjes zijn me voorgelezen.
    Van meet af aan twijfelde ik of ik het ga lezen.

    Is het wel voor mij bedoelt? Wat voegt het toe vraag ik me steeds af.

  7. 20 mei 2011 09:40

    Blij ben ik met de herkenning; zoals gezegd ik heb geaarzeld of ik deze bijdrage zou moeten plaatsen. Al googlend kwam ik voornamelijk herhalingen van de flaptekst tegen met hier en daar een positieve recensie. Het zou dus wel aan mij liggen. Een zin als ‘Als ik er in oktober ngo bren, mail dan verder’ is voor mij geen bewijs van groot schrijverschap, het is hartverscheurend. Maar goed, kennelijk ben ik toch niet de enige. De uitzending met Joost Zwagerman heb ik gemist, ga ik eens terugzoeken.

  8. 20 mei 2011 11:46

    Het boek ken ik niet, wel de uitzending en aankondiging.

    Ik kan mevrouw Bril wel begrijpen.
    Zelf ben ik sinds 3 maanden weduwe, en heb mijn man ook tot het laatst toe verzorgd.
    Je krijgt behoefte om dingen nog met anderen te delen, te laten zien, kanten die anderen niet kennen, of ze versterkt tonen. Je wilt dat anderen hem ook zien en kennen zoals jij dat deed. Hoe realistisch je beeld nog is na een zware ziekte periode en zorg, dat vraag ik me wel eens af. Mijn man en ik stroomden steeds meer over van liefde. Alle onhebbelijkheden waren al 2 jaar niet meer van belang. Dat zal bij de Brils niet veel anders zijn.
    Je wilt dat hij blijft voortbestaan, hem in leven houden. Als je dan de vrouw van een bekend schrijver bent is er maar een manier.
    Ik heb ook overwogen delen uit mails en gesprekken te bundelen, maar alleen vanuit mezelf gezien. Want als je na gaat denken over de lezers, zelfs als dat familie of vrienden zijn, dan vraag je je af wat zij er aan hebben die kennis, die hij anders niet wilde vertellen alsnog via mij te horen. En of hij wel gewild zou hebben dat ze dat lazen, en van mijn man weet ik dat hij niet zou willen.
    Is je man echter bekend… dan leveren die persoonlijke nootjes ook nog muntjes op.
    En dat is niet altijd onbelangrijk. Al leek ze me er toch wel toe in staat om ook financieel op een andere manier voor zichzelf te zorgen.

  9. 22 mei 2011 10:54

    Hoi Rachel, leuk dat je zomaar op mijn blog verzeild raakte, want dat maakt dat ik ook even bij jou kijk en met plezier je stuk over Bril heb gelezen. Ik ga je volgen want het was een aangename verrassing.

    Vriendelijke groet Anneke

  10. Wondelgijn permalink
    8 juni 2012 12:54

    Bril is Bril… Zucht… en wat mis ik die man! Ook ik heb ooit een column geschreven over dit boek. Ik durfde hem bijna niet uit te lezen, bang dat er dan niks meer nieuws te lezen was van die man. Gelukkig blijft hij herleesbaar en dat doe ik dan ook vaak in de trein, onderweg naar mijn werk! 🙂
    Leuk dat je me gevonden hebt, zeg!!

    • 8 juni 2012 15:27

      dank je voor je reactie! Bril blijft inderdaad herleesbaar, al sla ik Het Evenwicht voortaan over. Genoeg andere Brillen in de kast.

  11. Nadine permalink
    20 mei 2013 18:46

    Op zoek naar iets anders belandde ik op dit blog. Hierbij een link naar mijn bijdrage over Bril:
    http://belloo.blogspot.nl/2011/08/martin-bril.html

    En ik lees hem nog steeds, behalve dit boek: dat heb ik naar Het Goed gedaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: